HASTALAR İÇİN BİLGİLER

Ekokardiyografi (Kalp ultrasonu)

Kalp fonksiyonlarını değerlendirmek için kullanılan ultrasonografik (ses dalgalarını kullanan teknoloji) bir görüntüleme yöntemidir. Kısaca EKO olarak da adlandırılan ekokardiyografi, gelişmiş ses dalgaları teknolojisi sayesinde, her kalp atımı ile birlikte kalbin resmini oluşturur. Ses dalgalarının iletilmesini sağlayan bir alet (transdüser veya prob) vasıtası ile yapılır. Ses dalgalarının iletimi için vücuda zarar vermeyen suda eriyebilen bir jel kullanılır. Ağrısız bir işlemdir ve yan etkisi yoktur. Bu incelemede röntgen ışınları kullanılmaz.

Oluşan görüntüde kalp boşluklarının boyutları, kalbin kanı vücuda pompalama gücü (sol ventrikül ejeksiyon fraksiyon), kalp kapaklarının durumu (mitral, aort, trikuspid ve pulmoner kapaklar), kalbi saran koruyucu zar (perikard), ana büyük damarlar (aorta, pulmoner arter), sağ ve sol kalp değerlendirilir. İki ve üç boyutlu olarak EKO uygulaması yapılabilir. Bireyin ön görülen tanısına göre bu değerlendirmeye karar verilmelidir. İki boyutlu (2D ekokardiyografi) ve üç boyutlu (3D ekokardiyografi) ekokardiyografi ile kalbin yapısı ortaya konulur. Hem iki hem de üç boyutlu ekokardiyografide de uygulanabilen Doppler ekokardiyografi (Renkli kalp değerlendirmesi, Renkli ekokardiyografi, Renkli EKO) ise kalp boşlukları ve damarlar içinde dolanan kanın hareketini temel alan bir yöntemdir. Renkli ekokardiyografi sayesinde kalp kapaklarındaki hastalıklar, kalpteki delikler, kalp içi ve akciğer ilişkili basınçlar (pulmoner basınç, pulmoner tansiyon, akciğer tansiyonu) değerlendirilir.

Ekokardiyografi, kardiyolojinin ana tanı yöntemidir. Kullanıldığı alanlar:

- Fizik muayene sırasında duyulan anormal kalp seslerinin (üfürüm) nedeni olabilecek kalp kapaklarındaki darlık (stenoz), yetmezlik (regürgitasyon), kapakta sarkma (mitral kapak prolapsusu, çökme) durumlarını anlamak için

- Nedeni açıklanamayan nefes darlığını açıklamak, ritm bozukluklarının (düzensiz kalp atımı) kalbe yaptığı etkiyi değerlendirmek için

- Kalp kasını etkileyebilecek hastalıkları (kardiyomiyopati, kalp krizi, miyokardit), kalp duvarlarında kalınlaşma yaratacak hastalıkları (hipertansiyon, yüksek tansiyon) saptamak için ekokardiyografi kullanılır. Kalp duvarında biriken maddelerin örneğin amiloidoz, Fabry’s hastalığı gibi depo hastalıklarının tanısında ekokardiyografi değerlidir.

- Kalp büyümesi ve kalp yetmezliği tanısı ve kalbin kasılma gücünü anlamak için

- Yapay (protez, mekanik veya biyoprotez) kapakların ameliyat sonrası normal sağlıklı gidişatta ise muhakkak senelik değerlendirmesi için ekokardiyografi kullanılır. Ameliyat sonrası yerleştirilen protez kapakta gelişebilecek problemlerin saptanmasında kullanılır.

- Kalbin içindeki kitle, tümör ve enfektif endokardit kaynaklı vejetasyonların değerlendirilmesi için

- Doğuştan kalp hastalıkları (konjenital kalp hastalıkları, kalp delikleri gibi) tanısı ve cerrahi sonrası takipleri için

- Kalpten çıkan ana atar damarların (aort damarı, pulmoner arter) yapı ve çaplarının değerlendirilmesinde

- Kalp etrafında bulunan koruyucu bir katman olan perikard zarının (kalp zarı) değerlendirilmesi ve bu zarın içinde sıvı birikimi, inflamasyon (perikardit, kalp zarı iltihabı) varlığını anlamak için

- Felç (inme), akciğere pıhtı gibi tromboembolik olaylarda emboli kaynağının (pıhtı kaynağının) kalp olup olmadığını anlamak için

- Göğüs duvarına alınan bir darbe (travma) sonrası kalpte hasar varlığını araştırmak için

- Onkoloji (kanser) hastalarında alınan kemoterapi ilaçlarının kalbe hasar vermesi durumunu değerlendirmek için

Ekokardiyografi, iki şekilde uygulanabilir:

1- Transtorasik (Yüzeysel, transthoracic) Ekokardiyografi (TTE): Ses dalgalarının iletilmesini sağlayan aletin (transdüser veya prob) göğüs duvarınıza cilt üzerinden yerleştirilmesi ile uygulanır.

2- Transözefajiyal (Transesophageal, endoskopik yutturma işlemi eşliğinde) Ekokardiyografi (TÖE, TEE): Ses dalgalarının iletilmesini sağlayan aletin (transdüser veya prob) bir tüp vasıtası ile boğazdan özafagusa (yemek borusuna) doğru ilerletilmesi ile uygulanır. Transtorasik ekokardiyografi ile karşılaştırıldığında transözefajiyal ekokardiyografi araya akciğer ve kemik dokusu girmeden yemek borusuna yakın olan arka kalp yapılarını değerlendirmede daha iyi bir görüntü sağlar. Çoğu durumda transtorasik ekokardiyografi öncelikli tetkiktir. Transtorasik ekokardiyografi ile şüphe duyulan tanıya göre ileri tetkik transözefajiyal ekokardiyografi uygulanır. Transözefajiyal ekokardiyografi yarı girişimsel bir işlemdir. Tetkik öncesi acil durumlar dışında en az 6 saat açlık gereklidir. Bu nedenle işlemden önce damar yolu açılır. Damak bölgesini uyuşturmak için lokal (bölgesel) tarzda sprey aracılı anestezi (uyuşturma) uygulanır. Tüp ısırılmaması için hastanın ağzına bir ağızlık yerleştirilir. Hastanın işlem sırasında uyutulmaması gereken durumlar dışında işlem sırasında damar yolundan sakinleştirici ilaç yapılır. Alerji, astım, yüksek göz tansiyonu, yutma güçlüğü, burun tıkanıklığı gibi yakınmaları olan, yemek borusu ve mide ile ilgili sorunları olan hastaların bu durumları incelemeyi yapacak doktora haber vermeleri gereklidir. Ağız içinde, çıkabilen diş ve damak protezi varsa işlem öncesinde çıkarılmalıdır.

- Atriyal fibrilasyon veya atriyal flutter gibi ritm bozukluğu olan hastalarda kalp içi pıhtı varlığını araştırmak için

- Protez (yapay) kalp kapaklarında fonksiyon (işlev) bozukluğuna neden olabilecek pıhtı (trombus), pannus (doku fazlalığı), vejetasyon, yırtık, kaçak (yetmezlik) şüphesinin netleşmesi için

- Felç (inme), akciğere pıhtı gibi tromboembolik olaylarda pıhtı kaynağının (emboli kaynağının) kalp olup olmadığını anlamak için

- Kalp kapağında veya protez kapakta gelişen kitlelerin (enfektif endokardit ve trombus gibi) tedaviye cevabını değerlendirmek ve komplikasyonların takibi için

- Aort damar genişlemesi, yırtılma şüphesi (aort disseksiyon) durumunda

- Kalp kapaklarının detaylı incelemesi ve ameliyat kararı verilmiş kalp kapağı hastalıklarında ameliyat cinsini belirlemek için

- Kalp boşlukları arasında oluşan genellikle doğuştan olan kalp deliklerinin saptanması ve tedavi yaklaşımının belirlenmesi için

- Kalp kapakları ve delikleri ile ilgili ameliyat ve ameliyatsız girişimsel işlemlerde sırasında işlemin başarısını değerlendirmek için

- Transtorasik ekokadiyografinin görüntüleme açısından tanısal olmadığı durumlarda

3-Boyutlu Ekokardiyografi:

Ses dalgaları ve bilgisayar teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde üç boyutlu kalp görüntülemesi gündeme gelmiştir. Üç boyutlu ekokardiyografi, sinyal işleme teknolojisini kullanarak kalbin üç boyutlu görüntüsünü oluşturur. Oluşan görüntüler sayesinde kalbin detaylı üç boyutlu resmi ortaya çıkar. Kalp kapak hastalıklarının değerlendirmesinde önemli rol oynayan üç boyutlu ekokardiyografi ile kapakların gerçeğe yakın cerrahi görüntüsü ve diğer yapılarla olan ilişkisi elde edilir.

Stres ekokardiyografi:

Stres ekokardiyografi, egzersiz yöntemleriyle veya kalp atımını hızlandıran ilaçlarla yapılan bir ekokardiyografi uygulamasıdır. Kalp yorulduğu zaman kalp kasının ne kadar sağlıklı olduğunu anlamak için uygulanır. Ya egzersiz yaparak ya da ilaç uygulanarak kalbin hızlanması ve yorulması sağlanırken ekokardiyografi ile de kalbin resimleri elde edilir. Bu işlem kalp hızlanmadan önce, istenilen hıza ulaşınca ve dinlenirken uygulanarak kalp kasının yorgunluk ve dinlenme sırasında ne kalitede çalıştığı anlaşılmak istenir. Amaç, kalbin kasılma kapasitesini gözlemlemek, koroner yetersizlik (kalp damarlarındaki yetersizlik) bulgularını araştırmak ve bazı kapak hastalıklarında cerrahi karara yardımcı olabilmektir.

Yeni CORONA Virüs (COVID-19) ve Kalp Hastalıkları

Ritm Bozuklukları Aritmi Nedir?

Sarkopeni Nedir?

Kalp ve Damar Hastalıkları (Kardiyovasküler Hastalık) Nedir?

Zihin, Kalp ve Vücudun Sağlıklı Birlikteliği

Spor Öncesi Kalp Değerlendirmesi

Evde hangi tansiyon aletini kullanalım?

Atriyal Fibrilasyon Nedir?

Patent Foramen Ovale (PFO) Nedir?