HASTALAR İÇİN BİLGİLER

Kalp ve Damar Hastalıkları (Kardiyovasküler Hastalık) Nedir?

Kalp ve damar hastalıkları erişkinlerde tüm dünyada en önemli ölüm nedenidir. % 45-50'ye varan oran ile bir numaralı ölüm nedenidir. İkinci sırada ise % 20-25 ile kanser yer almaktadır. Gelişen teknolojilere rağmen kalp ve damar hastalıkları halen bir numaralı ölüm nedeni olmaktan kurtulamamaktadır. Bu da kalp ve damar hastalıklarını önemli hale getirmektedir. Kalp ve damar hastalıkları denilince akla önce kalp krizi gelmektedir. Ancak yüksek tansiyon, kalp yetersizliği, damarlardaki darlıklar kadar damar genişlemeleri (damar anevrizması), kolesterol yüksekliği ve hatta felç yani inme de artık kalp ve damar hastalıklar başlığında incelenmektedir. Ve ona göre tedaviler başlanmaktadır.

Kalp ve damar hastalıkları için klasik bilinen ana risk faktörler şunlardır:

  • Sigara kullanımı,
  • Ailede erken yaşta kalp ve damar sorunları yaşamış bireylerin bulunması ki bunu biraz açalım. Ailede derken birinci derece akrabalar yani anne baba ve kardeşlerde erkek 55 kadın 65 yaşından önce geçirilmiş bir kalp damar sorunu varlığı,
  • Yüksek tansiyon varlığı,
  • Yüksek kolesterol varlığı,
  • Şeker hastalığı (diyabet) varlığı.

Günümüze dönersek, 1980 li yıllardan 2020 li yıllara doğru baktığımızda tedavi yöntemleri ve teknoloji belirgin bir gelişme kaydetmiştir. Bu gelişmeler ise kalp ve damar hastalıkları risklerini azaltmaya dair uygulamaların oluşmasına neden olmuştur. Ancak ölüm oranlarında kalp damar hastalıkları halen başı çekmektedir. Nedenine baktığımızda insan hayatına yeni riks faktörlerin eklendiği görülmektedir. örneğin hava kirliliği bunlardan birisidir. Hava kirliliği yapılan yeni çalışmalarda havada bulunan küçük partiküllerin ve nitrit oksid gazının hem kalp damar hastalıklarına hem de kalp yetmezliğine neden olduğu saptanmıştır. Aynı şekilde ağır metallere maruziyet, hareketsizlik ve obezite, stres huzursuz yaşamlar sosyallikten arkadaş çevresinden ve aile desteğinden uzak olma gibi modern dünyanın bize hediye ettiği bazı yeni risk faktörleri mevcuttur.

Bunlara ek olarak kronik böbrek yetmezliği, diyabet, aort anevrizması, felç (inme), boyun damar darlığı (karotis, şah damar darlığı tıkanıklığı), bacak damar darlığı (periferik arter hastalığı) hastaları da tüm dünyada kalp damar hastası gibi değerlendirilmekte ve tedavileri ona göre planlanmaktadır.

Aslında yüksek tansiyon, kalp krizi ve felç gelişimi gibi hastalıkların hepsi birer sonuçtur. Bu sonuçlar damarlar içerisinde gelişen süreçlerden dolayı meydana gelir. Damar dediğimiz yapının içi vücudumuzu örten deri gibi ama ondan daha hassas bir doku ile kaplıdır. Bu dokunun adı tıpta endoteldir. Bu endotel zaman içerisinde yani çocukluk döneminden itibaren sahip olduğumuz genetik mirasımız ve kilo alma, sigara kullanma, kontrolsüz yüksek tansiyon, hareketsizlik gibi bireyin kendine verdiği zararlar ile hasar görür. Damarın iç çeperindeki bu endotel zedelenmesi ile artık normalde kanda dolanan kolesterol artık o hasarlı endotele gidip birikmeye başlar. Böylece bu birikimler damarlarda plak denilen oluşumları meydana getirir. Damarda oluşan bu plakğın yırtılması ile de kalp krizi, felç gibi sonuç hastalıklar meydana gelir.

Genetik yönü vardır. Kalp damar hastalıklarına dair risklerden bahsettiğim paragrafta da yazdığım gibi ailedeki birinci derece akrabalarda kadınlarda 65 erkeklerde 55 yaşdan önce kalp damar sorunu olması kalp damar hastalıkları için tek başına ana risk faktörüdür. Bunun dışında doğuştan gelen bazı kolesterol yüksekliği hastalıklarının genetik aktarımları mevcuttur. Bu bireylerde çok yüksek değerlerde kolesterol olması nedeni ile 20 li yaşlarda kalp krizi geçirme ve kalp damarlarına by pass uygulaması bile yapılmaktadır. Bu nedenle bu bireylerin kalp ve damar hastalıkları için rutin senelik tetkiklerini ve kardiyoloji muayenelerini yaptırmaları gereklidir.

Belirtiler değişkendir. Göğüs ağrısı özellikle göğüs ön duvar bölgesşnde baskı, yanma şeklinde ağrı varlığı bu durumun çeneye kola yansıması şeklindedir. Bazen de göğüs değil mide bölgesinde gelişen hazımsızlık benzeri sıkıntı hissi, terleme, çarpıntı, nefes darlığı şeklinde de ortaya çıkabiir.

Kalp damar hastalıklarından korunmak için alınabilecek önlemler mevcuttur;

  • Sigara kullanmamak,
  • Obezite, Tip2 şeker hastalığı gibi insulin direncini ortaya çıkaran karbonhidratlardan, trans yağ içeren paketli gıdalardan uzak durmak,
  • Kan kolesterol değerini kontrol ettirerek kalp yaşınıza ve kalp riskinize uygun istenilen düzeyde tutmak,
  • Yüksek tansiyon varlığını tespit etmek, farkında olmak ve tuz kısıtlaması gibi gerekli önlemleri almak,
  • Egzersiz yapmak ve hareketsiz kalmamak: 150 dakika orta veya 75 dakika ağır aerobik egzersiz yapma kalp hızının artışına izin vererek buna ek bireye özel uzmanına danışarak direnç ve kas kuvvetlendirme egzersizlerini uygulamak,
  • Strese adapte olmuş,stresle başa çıkabilen huzurlu bir hayat yaşamak.

Spor Öncesi Kalp Değerlendirmesi

Sarkopeni Nedir?

Yeni CORONA Virüs (COVID-19) ve Kalp Hastalıkları

Uzun Yaşam ''Mavi Bölgeler''in sağlıklı ve uzun yaşama dair sırları

Torasik (Göğüs) Aort Anevrizması Nedir?

Koroner BT (Bilgisayarlı Tomografi) Anjiyo - Sanal Anjiyo - Kansız Anjiyo

Anevrizma Damar Genişlemesi Atardamar Balonlaşması Nedir?

Kuşburnu Faydaları

Evde hangi tansiyon aletini kullanalım?

Uyku Apnesi ve Horlama