HASTALAR İÇİN BİLGİLER

Kalp Yetersizliği Nedir?

Kalbin esas görevi akciğerlerden gelen oksijenden zengin temiz kanı tüm vücuda etkin bir şekilde pompalamaktır. Bu sayede kalp vücudun tüm organların ihtiyaçlarını karşılar. Kalp yetersizliği ise kalbin kanı tüm vücuda pompalayamaması ve sonucunda organların ihtiyaçlarını karşılanamamasıdır.

Kalp yetersizliği pek çok nedene bağlı olabilir.

• Kalp damar hastalığı ve geçirilmiş kalp krizi. En sık nedendir. Kalp yetersizliği sebeplerinin yaklaşık % 60 ını oluşturur.

• Hipertansiyon (Yüksek tansiyon): Kalp duvarında kalınlaşma sonucu kalp kasında gevşeme sorunu ile kalp yetersizliğine neden olur.

• Kalp kapak hastalıkları

• Kalp ritm bozuklukları, aritmiler

• Kalp kası enfeksiyonu (Miyokardit)

• Doğuştan kalp hastalıkları

• Kalıtımsal geçen kalp kası hastalıkları

• Uyku Apnesi

• Alkol gibi maddelerin uzun dönem ve yoğun kullanımı

• Diyabet (Şeker hastalığı)

Kalp yetersizliği herhangi bir yaşta görülebilir. İleri yaşlarda kalp yetersizliği görülme sıklığı da artar. 65 yaş üstü bireylerde hastaneye yatılın en sık nedenlerindendir. 75-84 yaş arasındaki bireylerde kalp yetersizliği % 7 iken 85 yaşından büyüklerde % 15 e çıkar.

Erken kalp yetersizliği evrelerinde kalp vücuda yeterli kanı sağlamaya çalışırken; vücutta yeterli kan sağlanamamasına uyum sağlamaya çalışır. Gelen kan miktarı ile yetinmek için bazı manevralar geliştirir. Bu durum kalp-organlar arasında kalp yetmezliğine adapte olmaya çalışma dönemidir. Bu dönemde kalp daha hızlı atmaya başlar; daha çok kan dağıtmak için genişlemeye başlar; kasılma gücünü arttırmak için kalp kasını kalınlaştırmaya başlar. Organlar ise kendilerine daha çok kan gelmesini sağlayacak hormonları harekete geçirir. Bu dönem bir süre şikayetleri saklar. Hasta kendince fayda bile görür. Ancak bu değişimler sonrasında vücuda organlara ve kalbe zarar vermeye başlar ve kalıcı hasarlar oluşur. Hasta kalp yetersizliğinin ilerleyen evrelerine doğru gidişata yönlenir. Hastalar genellikle kalıcı hasarların başladığı evrelerde doktora başvururlar. Çünkü şikayetler artık çok daha belirgin hale gelir. Bu geri dönüşsüz hasarlar başlamadan hastaların kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Belirtiler ve şikayetler kalp yetersizliğinin tipine ve bireyin sahip olduğu hastalıklara göre değişir. Erken evrelerde herhangi bir yakınma olmaz ya da çok az hissettiren vücudun adaptasyonu nedeni ile kendiliğinde geçen bazı belirtiler olabilir. İleri safha kalp yetersizliği durumu oluştukça şikayetler ve belirtiler daha belirgin hale gelir ve artık kendiliğinden geçmez. Hatta bazen ilk olarak acil servise akciğerde ödem sıvı tablosu ile başvuru dahi olabilir. Hatta bu hastalar kendisinde kalp yetersizliği olduğunu ilk defa acil servis başvurusunda öğrenir.

• Nefes darlığı, Çabuk yorulma, halsizlik: En sık görülen en önemli şikayettir nefes darlığı. Basit aktiviteler veya merdiven çıkmakla gelişen nefes darlığı, çabuk yorulma, halsizlik hissi. İstirahatte veya düz yatarken gelişen nefes darlığı olması. Gece uykudan uyandıran ve boğulma hissi yaşatan nefes darlığı gelişmesi. Uykusuzluk ve uykusuzluk nedeni olarak yatınca gelişen nefes darlığı olması. Bu hastalar uyuyabilmek için kullandıkları yastık sayısını arttırır ki başı ve gövdesi yüksek seviyede kalsın.

• Gece sık idrara çıkma: Gece yatağa uzanınca ayaklarda gün boyunca biriken sıvı ödem, böbreklere yönlenir ve bu yönlenme idrara çıkma olarak sonuçlanır.

• Çarpıntı: Kalbin zayıflamış pompalama kabiliyetindeki açığını kapatmak için kalp hızlanır. Bu durum düzenli atımlar şeklinde olabileceği gibi düzensiz hızlanmış atımlarda olabilir. Ritm bozukluğu aritmi gelişip gelişmediğini anlamak önemlidir.

• Göğüs ağrısı: Çoğu kalp yetersizliği hastasında kalp damar sorunları vardır. Bu hastalarda göğüs ağrısı rahatsızlık basınç hissi, gaz veya yanma ya da ağrı hissi şeklinde olabilir. Geçemeyen göğüs ağrısında muhakkak acil servise başvurulmalıdır.

• Ayak, bacak, karın şişliği, karın ağrısı: Kalp yetersizliği nedeni ile vücutta sıvı birikmeye başlar ve ödem gelişir. Ayaklarda oluşan şişlik nedeni ile bireyin ayağı ayakkabılarına sığmamaya başlar. Ayak ve bacaklarda oluşan şişliğin üstüne parmak ile basınca iz kalır. Karında şişlik ve ağrı da vücuttaki sıvı birikimine bağlıdır. Özellikle karaciğer ve bağırsakta biriken sıvı ödem neden olur. Bu bölgelerdeki şişlikler artıyor veya kötüleşiyorsa doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekir.

• Öksürük: İnatçı öksürük ve hırıltı görülebilir. Özellikle gece yatınca başlayan ve uykudan uyandıran öksürüğe dikkat edilmelidir. Ek olarak balgam da çıkabilir. Yeni başlayan rengi koyu balgam çıkışı olur ise zatürre açısından doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekir.

• Hızlı kilo alımı: Kalp yetersizliği hastalarında hızlı kilo alımı gelişir ki bu durum akciğer ve diğer organlarda biriken sıvı ödem nedeni iledir. Kilo alımı hızla gerçekleşiyor ise doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekir.

• Sersemlik hissi, dikkat dağılması, uyku hali, bayılma, baş dönmesi: Kalp yetersizliğinde beyine giden kan miktarının azalmasına bağlı olarak görülür. Ayrıca kalp hızının çok düşmesi, kalp ritm bozuklukları ve kalp yetersizliğini ağırlaştıran durumlar da bu şikayetlere neden olabilir.

• İştah kaybı, bulantı: Karaciğer ve bağırsaklarda biriken sıvı, ödem nedeni ile az miktarda yemek tüketmelerine rağmen bu hastalar çabuk doyarlar; midede şişlik hissi olur. Karında gerginlik hissi gelişir. Bu durumun hızla artması ve kötüleşmesi kalp yetersizliği tablosunun ağırlaştığını gösterir. Kalp yetersizliği için kullanılan bazı ilaçlardan zehirlenme yaşanması durumunda da iştah kaybı, bulantı ve kusma görülebilir.

• Depresyon ve kaygı: Kaygı, tedirginlik, huzursuzluk, sıkıntı hissi kalp yetersizliği hastalarında yoğun gözlenir. Şikayetler ne kadar belirgin ise hasta sosyal aktivitelerden uzak kalır ve bu durum psikolojik durumu daha da kötüleştirir.

Kalp yetersizliği kalbin kasılma işlevini tam yerine getirememesi veyahut kalbin kasılma işlevini yerine getirmesi ama gevşeme işlevini tam yerine getirmemesi nedeni ile oluşabilecek iki tip kalp yetersizliği vardır. Mekanizma ne olur ise olsun sonuç aynıdır. Kalp yetersizliğinde kalbin kanı tüm vücuda pompalayamaması ve sonucunda organların ihtiyaçlarını karşılayamaması durumu gelişir.

Başka bir sınıflamaya göre ise kalp yetersizliği akut/kronik olarak iki çeşide ayrılır. Kronik kalp yetersizliği, yakınmaların yavaş yavaş geliştiği ve zamanla kötüleştiği klinik tablodur. Akut kalp yetersizliği ise yakınmaların aniden geliştiği ve ciddi nefes darlığı ile seyreden ağır bir klinik tablodur. Kronik kalp yetersizliği bulunan olgularda zaman zaman akut kalp yetersizliği de gelişebilmektedir.

Kalp yetersizliği hastanın şikayetleri, belirtileri göz önüne alınarak ve hasta kardiyoloji uzmanı tarafından detaylı muayene edilerek şüphe edilebilir. Bu şüphe ile hastadan hem kan, idrar tetkikleri hem de görüntüleme tetkikleri istenir. Görüntüleme tetkiki kardiyoloji uzmanı tarafından ekokardiyografi (kalp ultrasonu) olarak uygulanır. Kalp yetersizliği tanısı ve nedenini belirlemede esastır. Kalbin kasılma ve gevşeme gücü, kapak hastalıkları, kalp duvar kalınlıkları ve kalp boşluklarının boyutları ekokardiyografi ile belirlenir ve tedaviye yön verilir. Elektrokardiyografi ile de ritm bozuklukları ve ileti sorunları netleşir.

Kalp yetersizliği kronik bir hastalıktır. Ömür boyu tedavi gerektirir. Kalp yetersizliği hastasının, doktorun verdiği ilaçları düzenli kullanmanın yanı sıra tedaviden en fazla yararı görmesi ancak hayatında da bazı değişiklikler yapması ile gerçekleşir.

• Kilo Takibi: Kalp yetersizliği hastası fazla sıvı yükünün olmadığı kiloyu kardiyoloji uzmanı doktoru ile belirlemelidir. Bu kilonun idamesi takipler ile sağlanmalıdır. Değişimler olması halinde (kilo alımı veya kilo kaybı) hastanın durumu da değerlendirilerek tedaviler yeniden düzenlenir. Bu konu ile ilgili hastayı takip eden kardiyoloji uzmanı hastayı eğitmeli ve bilgilendirmelidir.

• Tuz tüketiminin ve sıvı / su alımının hastaya göre düzenlenmesi: Tuz susama duyusunu arttırarak daha fazla su içilmesine yol açar, bu da vücut sıvı miktarı artışına katkıda bulunur. Bu nedenle hastaya göre bireyselleştirilmiş şekilde tuz ve sıvı kısıtlaması uygulanmalıdır. Ek olarak tuzlu yiyeceklerden de uzak durulmalıdır. Direkt tuz alımı olmayan ancak gizli tuz kaynakları ve su kaynakları olan besinlerin de kardiyoloji uzmanı tarafından kalp yetersizliği hastasına anlatılmalıdır.

• Alkol alımının düzenlenmesi: Alkol alımı kalp yetersizliğine neden olabileceği gibi uzun dönemde kalp yetersizliğinin kötüleşmesine neden olur. Ayrıca alkol alımı da vücutta sıvı birikimine neden olarak kalp yetersizliğini kötüleşmesine neden olur.

• Sağlıklı beslenmeye odaklanma ve tütün kullanımını bırakma: Kalp sağlığına uygun şekilde beslenme yapma. Sigarayı bırakma.

• Günlük olarak hareket etmek, egzersiz yapmak: Günlük sosyal olarak aktivitelerin kalp yetersizliği hastaları tarafından devamı önemlidir. Hem psikolojik olarak hem kas kuvvetlerinin devamlılığı için. Günlük yürüyüşler uygulanabilir. Egzersizler öncesinde ısınma ve sonrası soğuma periyotları gerekir. Aşırı yemek yedikten sonra veya uzun süre açlıktan sonra egzersiz yapmak doğru değildir. Egzersiz, hafif yemekten en az 1-2 saat sonrasına planlanmalıdır. Nefes darlığı, baş dönmesi, göğüs ağrısı, bulantı veya soğuk terleme gelişiyor ise egzersiz durdurulmalıdır.

• Seks hayatının devamı: Pek çok kalp yetersizliği hastası seks hayatlarının devamı konusunda endişelidir. Diğer başka fiziksel aktivitelerde olduğu gibi kendinizi kötü hissediyorsanız, nefes darlığınız belirgin ise veya göğüs ağrınız varsa seks yapmamalısınız. Bunun dışında seks kalbiniz için zararlı değildir. Ağır yemek veya alkol alımı sonrası seksten kaçınmak gereklidir. Bir önemli nokta da kalp yetersizliği hastasının (kalp yetersizliğine bağlı olarak) hastalığın kendisinden kaynaklanan bir takım seksüel problemlerinin olması gerçeğidir. Seks isteğinde azalma, iktidarsızlık gibi problemler yaşıyorsanız bunları doktorunuzla rahatlıkla paylaşabilirsiniz.

Kalp yetersizliği tedavisinde hastalar birçok tedavi almak durumundadırlar. Bu ilaçlar en düşük tolere edilebilen dozlardan başlanır ve sonra zaman içerisinde ilaç dozları arttırılır. Hastaların ilaç tedavilerine uyumu çok önemlidir. Var olan kalp yetmezliğinin belirtilerini azaltacak tedavilerin yanında eşlik eden diğer hastalıkların ve kalp yetersizliği nedeninin tedavisi de gözden kaçırılmamalıdır.

Kalp yetersizliği nedeni ile uygulanan koroner yani kalp damar anjiyosu sonrası beklenen süreden sonra halen hastada kalp yetersizliği var ve kalbin pompa işlevi belirli bir seviyenin altında ise o zaman hastaya kalp pili ve şoklama cihaz uygulaması önerilir. Kalp cihazları (kalp pili veya şoklama cihazı) uygulanan hastalar ilaç tedavilerini aksatmamalıdır.

İlaç tedavilerinin seçimi ve gerekli hallerde değişimi hastaya göre düzenlenmelidir. Hatta ilaç dozlarının değişimi de hastanın yakın takibi ile arttırma veya azaltma yoluna gidilebilmelidir.

Kalp yetersizliğine eşlik eden hipertansiyon, kalp ritm bozuklukları, akciğer hastalıkları, böbrek fonksiyon bozuklukları, şeker hastalığı, guvatr, kansızlık, romatizmal hastalıklar gibi hastalıkların uygun tedavilerinin düzenlenmesi ve kontrol altında tutulması önemlidir. Çünkü bu rahatsızlıklarda gelişebilecek bir sorun kalp yetersizliğinin de kontrol çıkıp kötüleşmesine neden olabilir.

Kalp yetersizliğini kötüleştirebilecek en önemli nedenlerden birisi enfeksiyonlardır. Solunum sistemi enfeksiyonları yani zatürre, grip gibi durumlar kalp yetmezliği hastalarında aşılama ile önlenebilir.

Ciddi kalp yetersizliğinde, tüm tedavi seçenekleri artık etkisiz kalıyor ve kalp organların beslenmesini sürdüremeyecek derecede pompa, kasılma performansını yitirdiyse kalp transplantasyonu (kalp nakli) operasyonu gündeme gelir. Kalp transplantasyonu (kalp nakli), kalp yetersizliği tedavisinde en son seçenektir. Bunun için hem kalp yetersizliği bulunan kişinin bu ameliyata uygun bir aday olması hem de verici kalbinin de nakledilecek kişi için uygun şartları taşıması gerekmektedir. Kısıtlı verici sayısından dolayı uygun kalp bulunması için aylar veya yıllarca beklemek zorunda kalınabilir.

Abdominal (Karın) Aort Anevrizması Nedir?

Torasik (Göğüs) Aort Anevrizması Nedir?

Koroner BT (Bilgisayarlı Tomografi) Anjiyo - Sanal Anjiyo - Kansız Anjiyo

Atriyal Septal Defekt (ASD) Kalp Deliği Nedir?

Kalp ve Damar Hastalıkları (Kardiyovasküler Hastalık) Nedir?

Uyku Apnesi ve Horlama

Ritm Bozuklukları Aritmi Nedir?

Zihin, Kalp ve Vücudun Sağlıklı Birlikteliği

Vitamin D Takviyesi