HASTALAR İÇİN BİLGİLER

Sarkopeni Nedir?

İleri yaşlarda hayat kalitesini etkileyen faktörlerden biri sahip olunan kas kitlesidir. Kas kitlesi ve işlevinin azalması sarkopenidir. Genellikle yaşlanma ile gelişir. Sarkopeni ile hayat kalitesi düşer; hareket kabiliyeti azalır; düşmeler artar; sonucunda erken ölümler olur. Hareketsiz kalan dünya bireylerine bakınca bu durumun ileri dönemlerde sırf yaşlıları etkilemeyeceği aşikardır. Kaslarımız ne kadar güçlü ise o kadar sağlıklı ve kaliteli yaşlanırız. Yaşlanma sürecinin sağlıklı geçmesi ömrü kaliteli tutar. Erken sarkopeni öncelikle kas boyutunda azalma ile ortaya çıkar. Zaman içerisinde kas kalitesinde de düşüş olur. Kalite düşüşünün ana nedeni kas liflerinin yağ ile yer değiştirmesi, fibröz dokuda artış olması, kas metabolizmasında değişim, oksidatif stres oluşumu ve nöromüsküler bileşkede dejenerasyon oluşmasıdır. Bütün bu karışık terimler sonuç olarak ilerleyici kas işlev kaybına sebebiyet verir. Hem kas lif sayısı hem de kas lif boyutunda azalma olur sarkopenide. Yaş ilişkili sarkopeni mekanizmaları Şekil-I de özetlenmiştir.

Şekil-I Yaş ilişkili sarkopeni mekanizmaları

Sarkopenin evreleri vardır. Bu evreleri aşağıdaki tabloda görebilirsiniz. Mesele erken dönemde pre-sarkopeni (sarkopeni öncesi) evresinde bireyi fark etmektir. Bunun içinde yaşlının daha genç aile bireyleri ve ona bakım verenlerin farkındalığı yüksek olmalıdır. Bu farkındalık gelişince evde veya hastanede yapılan testler ile sarkopeni varlığı daha net ortaya konulabilir.

Şekil-II Sarkopeni Evreleri

 

Evde veya hastanede yapılan testler ile sarkopeni varlığı daha net ortaya konulabilir. Evde yapabileceğiniz basit gözlemler ile aşağıdaki anketi doldurabilirsiniz. Evde yapılan bu anket “SARC-F Screen for Sarcopenia: Component Question Scoring” dur. Sarkopeni taraması için kullanılır. Skor değeri ≥ 4 olunca sarkopeniye yönelimin başladığı düşünülür. Bunun yanında hastanede yapılan daha kompleks testler mevcuttur. El pençe kuvveti değerlendirme testi ve sandalyeden kalkma testi uygulanabilir. Ek olarak hastane şartlarında kas kitlesini DEXA, manyetik rezonans görüntüleme veya bilgisayarlı tomografi, kreatin dilüsyon tekniği uygulaması, bioelektrik impedans analizi ile değerlendirmek de mümkündür. 400 metrelik yürüme testleri ile de fiziksel performans değerlendirmesi yapılır. Ancak bütün bunlardan öte öncelikle sarkopeni taraması için anket cevaplaması yapılması daha bilgilendirici olacaktır.

Sarkopeninin önüne geçmek veya oluştuktan sonra müdahale etmek için yapılacakları kısaca şu şekilde özetleyebilirim; Günde 7 saatten fazla oturmak sarkopeni riskini arttırır. Çalışmalar göstermiş ki her artan 1 saatlik oturma ile sarkopeni riski % 6-33 oranında artış gösterir. Bu nedenle en önemli yaklaşım bireyin hareket etmesini sağlamaktır. Haftada 150 dakika direnç ve dayanıklılık egzersizlerinin değişimli olarak birey tarafından uygulanması ve günlük oturma süresinin 7 saatten aşağıya çekilmesi gerekir. Dengeli besin alımı, değişik besin gruplarının tüketilmesinin sağlanması ikinci basamaktır. Besin alımının kısıtlı çeşitliliğe sahip olması gerekir. Protein alımını kısıtlayıcı ek hastalığı olmayan yaşlılarda her öğünde 25-30 gram protein alınması. Bu proteinin ≥ 10 gram esansiyel amino asit olması; özellikle lösin ağırlıklı. Beslenme ile protein alımı sağlanamıyor ise dışarıdan desteklenmesi önerilir. Vitamin değerlerinin özellikle vitamin D nin kandaki seviyesinin belirli seviyede tutulması kas kitlesi idamesi ve kas iskelet sistem zedelenmelerini önlemek için önemlidir. Bu nedenle 25(OH) Vitamin D kan seviyesi < 30 ng/mL düşük ise Vit D takviyesi eklenmesi önerilir. Kas kitlesinin azalmasını engellemek ve egzersiz ile idamesinin sağlanması için Omega-3 yağ asit tüketiminin desteklenmesi gerekir, alımı sağlanamıyor ise dışarıdan desteklenmesi (EPA + DHA ≥ 1 g/d) uygun olacaktır. Testesteron, kreatin ve bitkisel takviyelerin sarkopeni üzerine etkilerine dair çalışmalar yapılmakla birlikte bu uygulamalar sarkopeni tedavisinde günümüzde önerilmemektedir.

Kas kitlesini arttırmak için sarkopeni tedavisinde bitkisel takviyelerinin kullanımı ilgi çekici bir araştırma konusudur. İnsan çalışmalarında bazı bitkisel takviyelerin kas üzerine orta dereceli etkileri saptanmıştır. Bu bileşenler Curcuma longa dan elde edilen kurkumin, Withania somnifera (Solanaceae) den elde edilen alkaloidler ve steroidal laktonlar, Camellia sinensis den elde edilen kateşinler, üzüm çekirdeğinden elde edilen proantosiyanidin ve Zingiber officinale den elde edilen gingerol ve shogaol lerdir. Bu takviyelerin insanlarda kullanımını destekleyen veriler kısıtlıdır. Potansiyel ilaç etkileşimleri ve yan etkileri de bu konuda net değildir. Bu nedenle sarkopeni tedavisinde rutin bitkisel takviye tavsiyesi şu an için mümkün değildir.

Kuşburnu Faydaları

Abdominal (Karın) Aort Anevrizması Nedir?

Mitral Yetersizliği Mitral Yetmezliği Mitral Regürgitasyon Nedir?

Kahve ve Kalp Sağlığı

Uyku Apnesi ve Horlama

Mitral Darlığı Mitral Stenoz Nedir?

Kalp Kapak Hastalıkları Nedir?

Atriyal Septal Defekt (ASD) Kalp Deliği Nedir?

Hayatın kıymetini bil, vücuduna iyi bak, mutlu ol!

Uzun Yaşam ''Mavi Bölgeler''in sağlıklı ve uzun yaşama dair sırları